Duitse ministers van Binnenlandse Zaken willen opnieuw een verbod op openbare cannabisconsumptie

Nieuwe restrictiedruk van de Duitse ministers van Binnenlandse Zaken

Het voorstel komt van de deelstaatministers van Binnenlandse Zaken van Duitsland in aanloop naar de conferentie van ministers van Binnenlandse Zaken in Hamburg, volgens een bericht over de ontwerpresolutie. De daar geciteerde tekst zegt dat de conferentie het standpunt zal steunen dat cannabisgebruik in het openbaar “in het algemeen verboden” moet zijn en dat het Duitse federale ministerie van Binnenlandse Zaken binnen de federale regering voor zo’n verbod moet pleiten.

Dezelfde ontwerptekst zegt ook dat de Duitse ministers van Binnenlandse Zaken willen laten onderzoeken of het aantal Anbauvereinigungen — de teeltverenigingen die onder de hervorming van 2024 in Duitsland zijn ontstaan — kan worden beperkt door een stop op nieuwe goedkeuringen. Hun redenering, zo wordt bericht, draait om handhaving. Zij stellen dat de hoeveelheden bezit in de openbare ruimte te hoog zijn en de illegale handel kunnen bevoordelen, terwijl illegale marktstructuren vooral sterk blijven in commerciële en georganiseerde cannabishandel.

De ministers willen dat cannabisgebruik in het openbaar “in het algemeen verboden” wordt.

Ontwerpresolutie geciteerd door Berliner Sonntagsblatt

Dat maakt dit meer dan een symbolische klacht over de wet van 2024. Het is een poging om een van de zichtbaarste praktische compromissen van Duitsland’s gedeeltelijke legalisering opnieuw ter discussie te stellen: volwassenen mogen cannabis in principe legaal gebruiken, maar alleen binnen een kader dat al publieke beperkingen en uitsluitingszones omvat.

Wat de Duitse ministers proberen te veranderen

De ontwerptekst waarover in de berichtgeving wordt gesproken, wijst in twee richtingen tegelijk: het wijzigen van de regels rond openbare consumptie en het afremmen van de verspreiding van vergunde clubs. Samen laten zij zien hoe delen van de veiligheidsestablishment van Duitsland de reële gevolgen van legalisering proberen te beperken zonder de bredere wet noodzakelijkerwijs volledig terug te draaien:

• Een drang naar een algemeen verbod op cannabisgebruik in het openbaar in Duitsland.
• Een verzoek dat het Duitse federale ministerie van Binnenlandse Zaken binnen de federale coalitie voor dat verbod pleit.
• Een oproep om te onderzoeken of teeltverenigingen kunnen worden beperkt door een stop op nieuwe goedkeuringen.
• Een bredere roep om wettelijke aanscherping zodat politie en justitie cannabisdelicten effectiever kunnen vervolgen.

Dat is een smallere maar mogelijk directere route dan proberen de hele hervorming van 2024 opnieuw te bepleiten. Regels voor de openbare ruimte zijn zeer zichtbaar, politiek goed te communiceren en gemakkelijk te presenteren als kwesties van orde en handhaafbaarheid. Voor ministers die zeggen dat het huidige kader de politie aan het werk belemmert, biedt een verbod op openbaar gebruik een concreet doel.

De juridische basis waartegen zij zich verzetten

Sinds 1 april 2024 is volwassen cannabisgebruik in Duitsland in principe toegestaan, maar niet zonder beperkingen. Het primaire bericht merkt op dat openbare consumptie al onder strikte beperkingen en verboden zones valt. Het huidige debat gaat dus niet over de overgang van onbeperkt gebruik naar regulering; het gaat erom of Duitsland van beperkte openbare legaliteit weer moet teruggaan naar een bredere openbare prohibitie.

Waarom roken in het openbaar het frontliniepunt is geworden

Voor de ministers van Binnenlandse Zaken van Duitsland is openbare consumptie de plek waar legalisering botst met de dagelijkse politietaak. De redenatie die in de ontwerptekst wordt aangehaald, is niet geformuleerd vanuit gezondheidsvoorlichting maar vanuit strafrechtelijke handhaving: hoeveelheden bezit in het openbaar, zo stellen zij, zijn hoog genoeg om de illegale markt te bevoordelen, en georganiseerde illegale handel blijft actief. Een nader bericht over het conflict in Hamburg beschreef het argument als onderdeel van een bredere strijd over de gedeeltelijke legaliseringswet van Duitsland.

Dat is belangrijk omdat het laat zien waar de huidige politieke aanval zich op richt. In plaats van te beweren dat het wettelijke kader handhavingsproblemen heeft weggenomen, stellen de ministers dat het deze problemen in de openbare ruimte juist heeft vertroebeld. In praktische zin is roken in het openbaar zichtbaar, moeilijk te negeren en eenvoudiger tot politiek symbool te maken dan vragen als bezit in privé of thuiskweek.

Het helpt ook verklaren waarom de taal van de ministers zich richt op openbare orde en illegale handel. Dat zijn domeinen waarop de ministeries van Binnenlandse Zaken en de politie in Duitsland institutionele autoriteit kunnen claimen. Het voorstel is minder een filosofisch argument over legalisering dan een bestuurlijk argument dat de huidige regels frictie veroorzaken voor de handhaving.

Voor lezers die het onderscheid willen begrijpen: het debat gaat specifiek over roken en andere vormen van openbare consumptie in gedeelde ruimte, niet over elke mogelijke vorm van cannabisgebruik. Cannabivo heeft aparte achtergrondartikelen over Cannabis rookmethoden: handleiding voor joints, pijpen en bongs en Cannabisverdamping versus roken: chemische veranderingen, maar de juridische vraag hier is waar consumptie is toegestaan, niet hoe die werkt.

Cannabisclubs zijn het tweede doelwit

De ontwerpresolutie blijft niet steken bij de regels voor openbaar gebruik. Zij roept ook op tot een herziening van de vraag of Duitsland het aantal teeltverenigingen kan beperken door nieuwe goedkeuringen te bevriezen. Dat is belangrijk omdat het clubsysteem een van de belangrijkste institutionele pijlers is van het gedeeltelijke legalisatiemodel van het land.

Aanvullende context uit de juni-berichtgeving van de Duitse Hempvereniging merkte op dat Berlijn en Hamburg lijsten van cannabis social clubs hadden gepubliceerd, een teken dat de vergunningstructuur van theorie naar zichtbare bestuurlijke praktijk is verschoven. In dezelfde DHV-update werd ook verslag gedaan vanaf de Mary Jane-beurs in Berlijn, waar de publieke aanwezigheid van de sector op een andere manier zichtbaar was. Afzonderlijk onderstreepte het record van 75.000 bezoekers op de Mary Jane-beurs in Duitsland hoe mainstream het cannabisgesprek inmiddels is geworden.

Die combinatie helpt verklaren waarom clubgoedkeuringen nu onder druk staan. Zodra lijsten van clubs worden gepubliceerd en de sector zichtbaarder wordt, kunnen tegenstanders van de hervorming van abstracte waarschuwingen overstappen op concrete eisen voor een limiet. Het voorstel van de ministers suggereert dat het vanuit hun perspectief beperken van toekomstige goedkeuringen een manier kan zijn om de hervorming in te dammen zonder al te tornen aan wat al vergund is.

Hoe de twee drukpunten zich verhouden

De huidige druk valt uiteen in twee duidelijke hefbomen van beperking:

Voor Cannabivo-lezers die bredere achtergrond willen over hoe clubsystemen passen in het Europese beleidslandschap, biedt ons eerdere stuk over de cannabisclubs die het gemeenschapsmodel van Europa hervormen die bredere context. In Duitsland gaat het nu echter niet om de theorie van clubs, maar om de vraag of federale en deelstaatautoriteiten het moeilijker maken om ze uit te breiden.

Een gemengd signaal uit Berlijn: restrictiepraat en openheid voor proefprojecten

Het Duitse debat beweegt niet in één richting. Terwijl de deelstaatministers van Binnenlandse Zaken aandringen op strengere regels voor gebruik in het openbaar, zei de Duitse federale drugscommissaris Hendrik Streeck in mei dat hij openstaat voor proefprojecten met legale cannabisverkoop, volgens berichtgeving van het RedaktionsNetzwerk Deutschland.

Dat maakt het initiatief van de ministers van Binnenlandse Zaken niet ongedaan, maar het laat wel zien hoe versnipperd het cannabisbeleid in Duitsland blijft. Eén deel van de staat spreekt over gecontroleerde verkoopexperimenten; een ander deel stelt dat openbare consumptie opnieuw breed verboden moet worden. Voor internationale lezers is dit een herinnering dat het model van 2024 in Duitsland nooit een vastgelegde consensus heeft opgeleverd. Het leverde een levend politiek conflict op over waar toegang eindigt en controle begint.

Cannabivo berichtte onlangs over Duitslands bredere cannabisdebat over rechtbanken, clubs en strengere medische regels. De strijd over openbare consumptie voegt nu een nieuw front toe aan diezelfde strijd: niet of cannabis voor volwassenen in principe legaal blijft, maar hoe smal de juridische ruimte eromheen in de praktijk wordt.

Wat er nu op federaal niveau gebeurt

Het onmiddellijke belang van de bijeenkomst in Hamburg ligt in de agendabepaling. De deelstaatministers van Binnenlandse Zaken kunnen de cannabiswet van Duitsland niet eigenhandig herschrijven via een conferentieresolutie, maar zij kunnen het Duitse federale ministerie van Binnenlandse Zaken formeel onder druk zetten om binnen de federale regering in actie te komen. Dat is wat de gemelde ontwerptekst wil doen.

De waarschijnlijke volgende vragen zijn eerder procedureel dan ideologisch:

1. Of de conferentie van ministers van Binnenlandse Zaken de in de ontwerptekst gemelde formulering aanneemt.
2. Of het Duitse federale ministerie van Binnenlandse Zaken het verzoek binnen de nationale regering oppakt.
3. Of er een concrete wetgevende of regelgevende maatregel volgt rond openbare consumptie.
4. Of de autoriteiten van discussie over een stop op clubvergunningen naar een daadwerkelijk administratief mechanisme gaan.

Ook het bredere klimaat in Europa kan argumenten voor strengere controle versterken. Euractiv meldde onlangs dat Europese landen steeds strenger omgaan met niet-bedwelmende cannabisproducten zoals bloemen en voedingsmiddelen. Dat is niet dezelfde kwestie als het Duitse debat over roken in het openbaar, maar het wijst wel in dezelfde algemene richting: meer toezicht, niet minder.

Voor nu is de kern eenvoudig. In Duitsland maakte de gedeeltelijke legalisering geen einde aan het politieke gevecht over cannabis in de openbare ruimte. Zij verplaatste dat gevecht naar de details van handhaving, zichtbaarheid en bestuurlijke controle.

De Duitse cannabisregeling oogt nog steeds voorlopig

Twee jaar nadat de hervorming in Duitsland van kracht werd, suggereert de nieuwste stap van de ministers van Binnenlandse Zaken van het land dat de regeling nog altijd zeer voorlopig is. Openbare consumptie blijft het gemakkelijkste onderdeel van de wet om ter discussie te stellen, omdat dit het deel is waarmee gewone kiezers, politieagenten en lokale autoriteiten het meest direct worden geconfronteerd. Vergunningen voor clubs zijn daarentegen de plek waar het systeem institutioneel wordt in plaats van symbolisch — en daarom staan zij nu onder afzonderlijke druk.

Of de druk vanuit Hamburg wet wordt, is nog altijd een open vraag. Wat al wel duidelijk is, is dat Duitslands cannabispolitiek een fase van argumenten voor terugschakelen is ingegaan, niet van eenvoudige uitvoering. De strijd gaat niet langer alleen over de vraag of legalisering heeft plaatsgevonden. Het gaat erom hoeveel daarvan zichtbaar blijft in het openbare leven.