Pilotaż w St. Gallen w Szwajcarii stawia apel Fettermana o legalizację marihuany w USA w szerszym kontekście

Fetterman popiera federalny krok wykraczający poza samo przeklasyfikowanie

Senator USA John Fetterman, demokrata z Pensylwanii, ponowił 21 lipca 2026 roku apel o federalną legalizację marihuany. W swoim raporcie o wezwaniu Fettermana do legalizacji Marijuana Moment napisał, że senator podkreślał swoje poparcie dla niedawno złożonego projektu ustawy o administracji marihuany i możliwościach, czyli CAOA.

Fetterman powiedział, że zawsze był „bardzo za marihuaną” i opisał swoje stanowisko jako zakorzenione w libertariańskim poglądzie, że ludzi nie powinno się oceniać ani karać za używanie marihuany. Argumentował, że droga do dobrostanu powinna być „legalna, bezpieczna i regulowana”, a nie podporządkowana sankcjom karnym.

Senator popierał działania administracyjne podejmowane zarówno przez prezydenta USA Joe Bidena, jak i prezydenta USA Donalda Trumpa, w tym federalny proces przeklasyfikowania. Wspomniał też o masowych ułaskawieniach w sprawach marihuany wydanych przez Bidena. Jego najnowsze przesłanie jest takie, że te kroki nie zastępują aktu Kongresu USA kończącego federalny zakaz.

Czas, żeby Kongres przestał się ociągać i zalegalizował marihuanę.

Senator USA John Fetterman

Eksperyment w St. Gallen w Szwajcarii oferuje inny model

Rozwój polityki w Szwajcarii odbywa się poprzez kontrolowany model badawczy, a nie poprzez federalną propozycję legislacyjną, którą Fetterman promuje w Stanach Zjednoczonych. Projekt w St. Gallen, planowany na jesień 2026 roku, to pięcioletni pilotaż badający społeczne, gospodarcze i zdrowotne skutki regulowanego dostępu do marihuany dla dorosłych.

Szwajcarski projekt ma objąć do 5 000 dorosłych. Około 3 300 uczestników ma być uprawnionych do legalnego zakupu marihuany, z dostępem przez wyspecjalizowane sklepy, apteki lub dostawę do domu. Część uczestników otrzyma produkty pocztą po konsultacjach online, co czyni St. Gallen jedynym szwajcarskim pilotażem opisanym w dostarczonych materiałach, testującym dostawę pocztową.

Badanie prowadzone jest wspólnie z Uniwersytetem w Zurychu i Instytutem KOF przy ETH w Zurychu. Raport o szwajcarskim pilotażu dostawy pocztą w St. Gallen opisuje projekt jako próbę porównania kanałów dystrybucji i sprawdzenia, czy regulowany dostęp może wyprzeć nielegalny rynek.

Wykreślenie z wykazów i przeklasyfikowanie przyniosłyby różne skutki

Kluczowe rozróżnienie w amerykańskiej debacie dotyczy wykreślenia z wykazów i przeklasyfikowania. CAOA usunęłaby marihuanę całkowicie z amerykańskiej ustawy o substancjach kontrolowanych. Odrębna propozycja rozpatrywana przez amerykańską Administrację ds. Egzekwowania Prawa Narkotykowego przeniosłaby natomiast marihuanę z Wykazu I do Wykazu III.

Szwajcarski pilotaż działa na jeszcze innym poziomie. To czasowo ograniczony projekt badawczy analizujący regulowany dostęp i metody dostawy w jednej szwajcarskiej lokalizacji. W dostarczonych informacjach nie opisano go jako ogólnokrajowej zmiany szwajcarskiego prawa dotyczącego marihuany.

Różnicę między trzema podejściami można podsumować następująco:

CAOA łączy legalizację z działaniami w obszarze wymiaru sprawiedliwości

Poparcie Fettermana nie ogranicza się do usunięcia marihuany z federalnych wykazów. Ustawa o administracji marihuany i możliwościach przewidywałaby także środki skierowane do osób dotkniętych prohibicją oraz do społeczności poszkodowanych przez amerykański system wymiaru sprawiedliwości.

Główne elementy propozycji, jak opisano w źródłowym raporcie, obejmują:

• Usunięcie marihuany z amerykańskiej ustawy o substancjach kontrolowanych poprzez wykreślenie z wykazów.
• Stworzenie ścieżki do skrócenia i zatarcia wcześniejszych wyroków za przestępstwa związane z marihuaną.
• Przywrócenie dostępu do mieszkania, zatrudnienia i praw obywatelskich, które ludzie mogli utracić z powodu skazań za marihuanę.
• Nałożenie federalnego podatku na marihuanę.
• Wykorzystanie części tych wpływów podatkowych do utworzenia Biura Sprawiedliwości ds. marihuany w amerykańskim Departamencie Sprawiedliwości.
• Powierzenie temu biuru zarządzania funduszem wspierającym szkolenia zawodowe, readaptację i pomoc prawną dla osób ze społeczności poszkodowanych przez prohibicję.

Dlaczego przeklasyfikowanie nie zadowoliło Fettermana

Proces administracyjny a akt Kongresu

Projekt CAOA został złożony dzień po tym, jak zakończyły się zeznania podczas wysłuchania amerykańskiej Administracji ds. Egzekwowania Prawa Narkotykowego dotyczącego propozycji przeniesienia marihuany z Wykazu I do Wykazu III. Ten proces przeklasyfikowania rozpoczął się za administracji Bidena i był kontynuowany za administracji Trumpa.

Przeklasyfikowanie nie byłoby tym samym co usunięcie marihuany z ustawy o substancjach kontrolowanych. Argument Fettermana brzmi, że rząd federalny podjął już kilka kroków, ale Kongres wciąż musi bezpośrednio zająć się samym zakazem.

W maju Fetterman przyznał Trumpowi ponadpartyjne uznanie za posuwanie naprzód przeklasyfikowania marihuany i przyspieszanie terapeutycznego dostępu do psychodelików. Powiedział też, że jego poparcie dla legalnej marihuany i psychodelików pozostawało niezmienne nawet wtedy, gdy takie stanowiska były politycznie niepopularne.

To rozróżnienie ma znaczenie dla porównania ze Szwajcarią. St. Gallen testuje, jak regulowany dostęp mógłby działać w określonej populacji i przez różne kanały. Fetterman popiera propozycję, która zmieniłaby federalny status prawny w całych Stanach Zjednoczonych i dodałaby krajowe ramy dla opodatkowania oraz środków z zakresu sprawiedliwości.

Co łączy — i czego nie łączy — szwajcarski i amerykański rozwój wydarzeń

Oba przedsięwzięcia łączy odejście od całkowitego zakazu, ale w dostarczonych informacjach nie opisano ich jako powiązanych polityk. Projekt w St. Gallen ma dostarczyć dowodów na temat regulowanej sprzedaży, dostaw i wypierania nielegalnego rynku. Amerykański CAOA to federalna propozycja legislacyjna, która usunęłaby marihuanę z krajowych ram dotyczących substancji kontrolowanych.

Szwajcarski pilotaż i federalny postulat w USA pozostają odrębnymi ścieżkami

Dla czytelników w Szwajcarii bezpośrednim lokalnym wydarzeniem jest badanie w St. Gallen: jasno określony, pięcioletni test regulowanego dostępu i dostawy pocztą. Słowa Fettermana dotyczą Stanów Zjednoczonych, gdzie naciska on na Kongres, by zastąpił stopniowe federalne zmiany pełnym wykreśleniem z wykazów i szerszymi ramami sprawiedliwości.