Duitsland: Wat de KCanG-evaluatie twee jaar na de gedeeltelijke legalisering van Cannabis laat zien

Het Duitse KCanG: een nuchtere tussenstand

De tweede tussentijdse rapportage van de EKOCAN-evaluatie is noch een succesverhaal, noch een afrekening. Volgens de primaire bron is de kernboodschap dat de positieve effecten van de wet tot nu toe beperkt blijven, terwijl de gevreesde negatieve gevolgen eveneens grotendeels zijn uitgebleven. Dat is politiek relevant, omdat de Duitse hervorming vanaf het begin werd beladen met zeer uiteenlopende verwachtingen: voor de één moest zij de zwarte markt, strafrechtelijke handhaving en gezondheidsrisico's opnieuw ordenen, voor de ander dreigde controleverlies.

De door de wetgever beoogde positieve effecten zouden nog vrij beperkt zijn, terwijl de meeste vrees van critici uit politiek en samenleving vóór de invoering van de wet ook niet is uitgekomen.

Tweede tussentijdse balans van de EKOCAN-evaluatie, weergegeven in de primaire bron

De evaluatie wordt gedragen door het gezamenlijke onderzoeksproject EKOCAN, met een interdisciplinair expertpanel van onderzoekers van de universiteiten van Düsseldorf, Hamburg/UKE en Tübingen. Het tweede rapport gaat daarbij voor het eerst verder dan een zuivere analyse van bestaande data: het neemt ook eigen interviews met jonge gebruikers, enquêtes onder professionals in preventie en begeleiding, en inschattingen van functionarissen uit de strafrechtelijke handhaving mee.

De belangrijkste mijlpalen van de Duitse evaluatie zien er als volgt uit:

Dat de rapportage op dit moment eerder een testopstelling dan een eindresultaat beschrijft, laat zich ook beeldend samenvatten:

De aanvoerbronnen verschuiven, maar niet zoals gepland

Een sleutelvraag van de Duitse evaluatie is of legale of ten minste wettelijk voorziene bronnen de illegale markten al verdringen. Dat is extra gevoelig, omdat jongeren ook na het KCanG geen legale toegang hebben en de wetgever vooral bij jongvolwassenen een verschuiving weg van de zwarte markt wilde bereiken. De primaire bron beschrijft hier inderdaad beweging, maar geen volledige verschuiving.

Het duidelijkst wordt die verschuiving zichtbaar bij de eigen teelt:

Na de EKOCAN-gegevens die in de primaire bron worden weergegeven, steeg het aandeel van de respondenten dat hun Cannabis hoofdzakelijk uit eigen teelt betrekt van 5,4 % in het eerste halfjaar van 2024 naar 21,4 % in het tweede halfjaar van 2025. Dat ondersteunt de uitspraak van het evaluatieteam dat in Duitsland geconsumeerde Cannabis steeds vaker uit in beginsel legale bronnen komt. Tegelijkertijd bleef het vaakst genoemde kanaal wel de zogeheten sociale aanvoer: illegale verkrijging via sociale contacten, die in het tweede halfjaar van 2025 rond 35 % lag.

Juist hier wordt de kloof tussen wetsidee en werkelijkheid zichtbaar. De nieuwe teeltverenigingen, de wettelijke vorm van Cannabis-socialclubs in Duitsland, moesten gezamenlijke eigen teelt tot een geordend, legaal aanvoerkanaal maken. Volgens de primaire bron had in 2025 echter slechts rond 3,5 % van de gebruikers Cannabis uit een teeltvereniging betrokken; bovendien bestond in minder dan de helft van de Duitse districten überhaupt zo'n vereniging. Hoe ongelijk de uitrol van de clubs regionaal verloopt, liet ook onze eerdere berichtgeving over de publicatie van lijsten van Cannabis-socialclubs in vier deelstaten zien.

De centrale broncijfers van de tussentijdse rapportage laten zich zo samenvatten:

De zichtbaarste alledaagse verandering van de hervorming is daarmee eerder particulier dan verenigingsmatig georganiseerd:

Bij de consumptie bleef de grote sprong uit

De politiek waarschijnlijk belangrijkste boodschap uit Duitsland luidt dat de gedeeltelijke legalisering volgens de primaire bron tot nu toe geen duidelijke consumptie-impuls heeft veroorzaakt. Bij jongeren en jongvolwassenen zou de prevalentie van gebruik stabiel zijn gebleven of zelfs licht zijn gedaald. Ook de risicoperceptie rond Cannabisgebruik bij jongeren is niet afgenomen; de onderzoekers zien eerder het tegenovergestelde. Een plotselinge toename van Cannabisgerelateerde gebruiksproblemen laat zich tot nu toe eveneens niet bevestigen.

Daarmee verdiept de tweede tussentijdse balans een bevinding die we al in ons eerdere overzicht over de grotendeels onveranderde gebruikspatronen in Duitsland aanstipten. In detail bevestigt de primaire bron vooral vier punten:

• Bij jongeren en jongvolwassenen is tot nu toe geen duidelijke toename van de gebruiksprevalentie zichtbaar.
• De risicoperceptie rond Cannabisgebruik is bij jongeren niet afgenomen.
• Een plotselinge toename van Cannabisgerelateerde gebruiksproblemen is tot nu toe niet bevestigd.
• Een groeiend deel van de in Duitsland gebruikte Cannabis komt uit in beginsel legale bronnen.

Ook andere Duitse media die dezelfde tweede tussentijdse rapportage samenvatten, kwamen tot vergelijkbaar terughoudende lezingen, maar legden wel andere accenten:

Minder alarm betekent nog geen simpele ontlasting van justitie

Een punt uit de primaire bron verdient bijzondere aandacht, omdat het de grenzen van de tot nu toe gevoerde hervorming blootlegt: de door de wetgever verwachte ontlasting van justitie zou tot nu toe niet zijn uitgekomen. Dat is een belangrijk verschil. Zelfs als gebruikspatronen stabiel blijven en legale bronnen aan gewicht winnen, volgt daar nog niet automatisch uit dat politie, openbaar ministerie en rechtbanken al merkbaar worden ontlast.

Waarom dit onderscheid telt, laat de voortbestaande informele en illegale markt zien. Volgens de tussentijdse rapportage blijft sociale aanvoer de meest genoemde verkrijgingsweg, en ook illegale productie is niet verdwenen. Een Tagesschau-bericht over ontdekte illegale plantages in Noordrijn-Westfalen maakte in juni 2026 duidelijk dat grotere ongeoorloofde teeltstructuren in Duitsland nog steeds bestaan.

De Duitse hervorming wordt daarom op dit moment minder aan één enkel cijfer gemeten dan aan een open drieledige vraag: verschuift de voorziening naar legale kanalen, dalen daarbij de risico's, en worden overheidsinstellingen daadwerkelijk ontlast? Na twee jaar luidt het antwoord op alle drie de punten nog niet eenduidig. Vooral zichtbaar is dat de problemen zijn veranderd, niet dat ze verdwenen zijn:

Medicinale Cannabis werd een onverwacht groeikanaal

Terwijl teeltverenigingen achter de verwachtingen blijven, beschrijft de primaire bron een heel andere sector als bijzonder dynamisch: medicinale Cannabis. Het evaluatieteam schat dat Duitsland inmiddels de grootste legaal-commerciële markt voor medicinale Cannabis in Europa is. Als een reden worden de talrijke internetplatforms genoemd die het receptplichtige geneesmiddel ook aan recreatieve gebruikers vermarkten.

Duitsland zou de grootste legaal-commerciële markt voor medicinale Cannabis in Europa zijn.

Inschatting van het evaluatieteam in de primaire bron

Samen met de binnenlandse productiecapaciteit van 2,6 ton waren in 2025 volgens de primaire bron in Duitsland tot wel 200 ton medicinale Cannabis beschikbaar. In de interviews van het evaluatieteam gaven veel jongvolwassenen zelfs aan Cannabis te betrekken via zogeheten internetapotheken. Dat verschuift het politieke debat: niet alleen de illegale markt en de clubs, maar ook het medische kanaal maakt inmiddels deel uit van de reguleringsvraag. Dat de Duitse drugscommissaris Hendrik Streeck openstaat voor proefprojecten met legale verkoop en tegelijk een scherpere scheiding tussen medisch en recreatief gebruik bepleit, werd ook gemeld door RND over de positie van de drugscommissaris.

De medische sector is bovendien niet alleen vanwege haar omvang gevoelig, maar ook vanwege de aparte financiering en regulering. Dat blijkt al in andere Berlijnse debatten, bijvoorbeeld bij de discussie over de vergoeding van Cannabisbloemen in de Bondsdag.

Der sichtbarste Wachstumsbereich des deutschen Modells spielt sich damit nicht im Clubhaus, sondern am medizinischen Versorgungskanal ab:

De eigenlijke beoordeling voor Duitsland moet nog komen

De tweede tussentijdse balans beantwoordt de Duitse KCanG-vraag daarom slechts gedeeltelijk. Zij spreekt de meest alarmerende vroege waarschuwingen tegen, maar ook tegen de gedachte dat er al een volledig stabiel regime staat. Meer eigen teelt, stabiele of licht teruglopende prevalentie bij jongeren en een groeiend aandeel in beginsel legale bronnen zijn reële veranderingen. Tegelijkertijd blijven sociale aanvoer, de zwakke uitbouw van de teeltverenigingen en de enorme dynamiek van het medische kanaal open dossiers.

Voor lezers die de volgende stap van Duitsland willen begrijpen, beantwoorden de beschikbare feiten vooral deze vragen: